Katma değer fakirliği zeka eksikliği göstergesi midir?

Mehmet Altan Bloomberg Businessweek'in 24-30 Mart sayısında Türkiye'nin cari açığının enerjide dışa bağımlılıktan kaynaklandığı yorumunun doğru olmadığını anlatmış. Ben daha açık olarak yalan diyeyim. Altan, yazısında (http://www.mehmetaltan.com/index.asp?sayfa=sureliyayin&icerik=2526) enerjide dışa bağımlılığı yüzde 82 olan Güney Kore ve yüzde 87 olan İrlanda'nın cari açık vermemesini katma değer ve patent ile açıklıyor. Bunu tartışabiliriz ama enerjisinin yüzde 70'den daha fazlasını ithal eden Türkiye'nin cari açığın sebebi enerji diye ağlamaya hakkı olmadığı açıkça görülüyor.
Benim Fortune Türkiye'de Turkcell'in cep telefonu üretmeye soyunması ile ilgili yazım, tam da bu yazının devamı gibi olmuş. Yüzde 40 civarında EBITDA ile çalışan Turkcell'in cep telefonu üreterek karlılığını artırması için tek şansı, Apple'ın karlılığını getirecek bir model kurması. Samsung bile bunun yarısını yapıyor ama cihaz sayısı ile farkı kapatıyor. 236 milyar dolarlık ithalatımız içinde sadece 1,7 milyar dolar tutan cep telefonu ithalatına takmak, başlı başına bir katma değer vizyonu sorununa işaret ediyor. Benim yazı internete konulmadığı için linkini veremiyorum ama dergi piyasada. Özür.
Mehmet Altan ile yıllar önce bir IBM yemeğinde ilk olarak karşılaştığımda teknoloji-ekonomi ekseninde hararetli bir konuşma yapmıştık. Bütün masanın takip ettiği konuşmada Altan'ın bana "Bir gün Murat 124 ile Reina'ya gideceğiz" dediğini hatırlıyorum. Ben o sözleri, "hadi gidelim" diye algılamıştım ama henüz ses seda çıkmadı. Bugün geriye baktığımda, şu anda makro tartışmaların içinde eblehleşmiş Türkiye'nin çok ilerisinde bir şey konuştuğumuzu anlıyorum. Turkcell haberine LG'nin cep telefonu ekosistemini kutu yapma gereği duymak isetyecek kadar Güney Kore öğrenmiş olmama paralel bir durum söz konusu.
Seul'deki Hyundai'leri sayarken (Şehirde otomobil değil sadece farklı renklerde Hyundai'ler bulunuyor; başka marka hatırlamıyorum) ulusal bir ürünün nasıl ortaya çıkarılacağını anlıyorsunuz. Telefon projesinde hükümetin bu konuda en ufak bir planının olmadığı ya da en azından bunu Turkcell'e söylemedikleri haberimde yer alıyor; özellikle sorduğum için biliyorum.
Sonuç olarak;
1. Mehmet Altan'ın da benim de akil adam kabul edilmeyeceğimiz kesin. Oysa Murat Bardakçı'nın yazısından öğrendiğim kadarıyla (http://www.haberturk.com/yazarlar/murat-bardakci/830925-akil-adam-demek-obur-ve-yamyam-demektir) buna en fazla hakkı olanlardan biri benim.
2. Otomobil markası yaratacağım diye yola çıkıp SAAB'ı satın alalım mı diye devam eden bir kafayla değer üretmek mümkün değildir. Bu yüzden cari açık bu kafayla kronik olarak var olacaktır.
3. Biz hala Murat 124 ile Reina'ya gidebiliriz. Olmadı arabayı ara sokağa park eder, yakılan okul ile yıkılan Yüzme İhtisas'ın yerine yapılacak otelden yürüyerek gelmişiz gibi yaparız. 

Bir garip bütçecik, içi dolu sorucuk...

Milli Eğitim Bakanı Ömer Dinçer CeBIT'te “Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi, 2002 yılında 7,5 milyar iken, 2012 yılında yüzde 424,9’luk artışla 39,1 milyar olmuştur. 2013 yılında 47,5 milyar olarak öngörülmesiyle, artış oranı 2002 yılına göre yüzde 536,6 olmuştur" açıklamasını yapmış.

Bence bilen birinin bunun dağılımını da vermesi son derece faydalı olablir. Dün Moda'ya giderken Kadıköy Adliyesi'nin karşısındaki okulda inşaat vardı; şu anda okullar açık olduğu halde... Yazı tercih etrmemişler. Onun öncesinde Moda'da vardı. Papatya Pastanesi'nin karşısındaki okulda. İnşaatın bu bütçe içinde payı ne ve diğer kalemler nasıl sıralanıyor?

Yani bu paraların nereye harcandığı belli olmadan bütçe açıklamak çok akıllıca bir şey değil. "Bana müthiş para veriyorlar" diye bir açıklama olmaz. "O paraları nereye harcadınız" ise güzel bir sorudur.

Daha iyi bir soru ise, "harcamanız bu kadar artarken neyi daha iyi yapan öğrecileri yetiştirdiniz" şeklindedir. Yazboz tahtası gibi bir eğitim sisteminin içinde gençliğin adaptasyon yeteneğinin çok geliştiği aşikar ama 2023 Türkiyesi için ne yetiştiriyorsunuz.

Yıllarca ithal ikamesi yapıyoruz diye kötü malı kabullenen Türkiye, artık sahip olmadığı işgücünü ikame etmek için ithalata mı yönelecek. Halterde, futbolda, basketbolda, koşuda vb... bunu yaptınız; başka bir planınız var mı?

Sevgilerimle.